Innowacje coraz mocniej łączą się ze strategią biznesową, efektywnością kosztową i odpornością przedsiębiorstw na zmiany rynkowe. Jednocześnie firmy mierzą się z presją na szybkie rezultaty, niedoborem kompetencji i rosnącymi kosztami rozwoju nowych technologii. Międzynarodowy Barometr Innowacji 2027 pokazuje, jak zmienia się podejście przedsiębiorstw do działalności badawczo-rozwojowej. W Polsce rośnie także skala wykorzystania ulgi B+R – w rozliczeniach za 2025 r. przedsiębiorstwa wykazały już 12,63 mld zł odliczeń.
Innowacje muszą przynosić konkretne efekty
Międzynarodowy Barometr Innowacji 2027, przygotowany przez Ayming, obejmuje badanie 850 liderów odpowiedzialnych za badania i rozwój, innowacje, finanse oraz zarządzanie w 17 krajach i 10 sektorach gospodarki. Wyniki pokazują, że działalność innowacyjna coraz silniej wiąże się z celami biznesowymi i oczekiwaniem wymiernych rezultatów.
Aż 97% badanych firm ma dedykowany zespół innowacji, a średni budżet przeznaczany na ten obszar wynosi 6,8% przychodów. Wśród priorytetów innowacyjnych znalazły się wdrażanie nowych narzędzi i technologii (34% wskazań) oraz sztuczna inteligencja (33%).
Zmienia się również sposób postrzegania innowacji. Na pierwszym miejscu wśród priorytetów firm znalazła się redukcja kosztów, przed poprawą efektywności operacyjnej i zwiększaniem udziału w rynku. Nie oznacza to odejścia od innowacyjności, lecz rosnące oczekiwanie, że inwestycje w rozwój przełożą się na konkretne korzyści biznesowe.
Presja na szybkie wyniki nie ułatwia rozwoju
Raport wskazuje również na bariery utrudniające prowadzenie działalności innowacyjnej. 40% badanych firm wskazuje presję na szybkie rezultaty, a taki sam odsetek – brak odpowiednich kompetencji i specjalistów – jako jedne z głównych wyzwań dla innowacji.
Jednocześnie przedsiębiorstwa coraz częściej uwzględniają w swoich planach dostępne źródła finansowania. 80% badanych firm analizuje możliwości uzyskania dotacji i uwzględnia je w planowaniu działalności innowacyjnej. Korzystanie z ulg podatkowych na badania i rozwój deklaruje 29% respondentów na świecie. W Polsce odsetek ten wynosi 34%.
Wyniki badania pokazują, że rozwój innowacji wymaga nie tylko pomysłów i kompetencji, ale także przemyślanego podejścia do finansowania. Warto analizować różne instrumenty wsparcia – w tym rozwiązania podatkowe, które mogą ograniczyć koszt prowadzenia prac badawczo-rozwojowych.
Ulga B+R w Polsce: miliardy złotych odliczeń
Skalę wykorzystania ulgi B+R w Polsce pokazują dane Ministerstwa Finansów przytoczone przez Ayming. Za 2025 r. podatnicy CIT wykazali 12,63 mld zł odliczeń, a z preferencji skorzystało 2671 podmiotów. Dane przedstawiają stan na 31 sierpnia 2026 r.
Wartość odliczeń rośnie szybciej niż liczba korzystających z ulgi. W 2023 r. wynosiła 9,3 mld zł, w 2024 r. – 11,2 mld zł, a w 2025 r. osiągnęła 12,63 mld zł. Oznacza to wzrost o blisko 36% w porównaniu z 2023 r. W tym samym czasie liczba podatników korzystających z ulgi zwiększyła się o około 5,6%.
Dane te pokazują rosnącą skalę wykorzystania instrumentu, choć same w sobie nie przesądzają o przyczynach tego trendu. Warto też pamiętać, że zestawienia za poszczególne lata sporządzono według różnych dat stanu rozliczeń, a wartości mogą zmieniać się wraz z napływem kolejnych rozliczeń i korekt.
Znaczenie ulg podatkowych potwierdzają również wyniki międzynarodowego badania Ayming. Wśród wskazywanych przez polskie firmy źródeł finansowania innowacji ulgi podatkowe zajmują trzecie miejsce – po finansowaniu kapitałowym i dotacjach. Co ważne, ulga B+R i dotacje mogą się uzupełniać, pod warunkiem prawidłowego wyodrębnienia kosztów i nierozliczania dwukrotnie tych samych wydatków.
Ulga B+R – nie tylko dla przełomowych wynalazków
Ulga badawczo-rozwojowa pozwala przedsiębiorcom odliczyć od podstawy opodatkowania określone koszty kwalifikowane związane z działalnością B+R. Nie jest zarezerwowana wyłącznie dla dużych firm, laboratoriów czy projektów kończących się wynalezieniem nowej technologii.
Jak wskazuje przygotowany przez Ayming Przewodnik po uldze B+R. Chemia, farmacja, inżynieria materiałowa, przykłady działań, które mogą kwalifikować się do ulgi, obejmują m.in. opracowywanie nowych formulacji leków, rozwój technologii zielonej chemii, projektowanie nowych stopów i kompozytów, a także rozwój biomateriałów i technologii druku 3D.
Istotne jest to, że projekt nie musi zakończyć się sukcesem, aby poniesione w jego trakcie koszty mogły kwalifikować się do ulgi. Znaczenie ma charakter prowadzonych prac – ich twórczość, systematyczność oraz podejmowanie prób rozwiązania problemu, któremu towarzyszy niepewność technologiczna lub badawcza. Sam zakup nowej technologii albo wdrożenie gotowego rozwiązania nie oznacza automatycznie prowadzenia działalności B+R.
Jakie koszty można odliczyć?
Zakres kosztów kwalifikowanych zależy od rodzaju wydatku i spełnienia warunków określonych w przepisach. Wśród kategorii, które mogą mieć znaczenie dla przedsiębiorstw prowadzących prace badawczo-rozwojowe, znajdują się m.in. koszty wynagrodzeń pracowników zaangażowanych w B+R, materiały i surowce, a także określone wydatki związane z wykorzystaniem aparatury badawczej.
Wysokość odliczenia zależy od rodzaju kosztów, statusu podatnika i obowiązujących przepisów. Istotne są również prawidłowa identyfikacja działalności B+R, dokumentowanie przebiegu prac oraz odpowiednia ewidencja kosztów. Przedsiębiorcy, którzy prowadzili prace badawczo-rozwojowe, ale nie uwzględnili wcześniej wszystkich przysługujących im kosztów, mogą również sprawdzić możliwość korekty wcześniejszych rozliczeń – z uwzględnieniem aktualnych warunków i terminów podatkowych.
Gdzie szukać możliwości w swojej firmie?
Potencjał do prowadzenia działalności B+R może kryć się w projektach realizowanych na co dzień: opracowywaniu nowych produktów, testowaniu materiałów, poprawie parametrów technicznych, poszukiwaniu nowych rozwiązań czy eksperymentalnym doskonaleniu technologii.
Warto więc przyjrzeć się prowadzonym projektom nie tylko pod kątem ich efektów technologicznych, lecz także możliwości finansowania. Kluczowe znaczenie ma sprawdzenie, czy podejmowane działania spełniają ustawowe kryteria działalności badawczo-rozwojowej oraz czy związane z nimi koszty można prawidłowo rozliczyć.
Dla przedsiębiorstw z Pomorza, rozwijających technologie i produkty w różnych branżach, ulga B+R może być jednym z elementów budowania długofalowej zdolności do innowacji. Nie zastąpi finansowania projektu ani nie usunie wszystkich barier rozwojowych, ale może pomóc ograniczyć ekonomiczny ciężar kwalifikowanych prac badawczo-rozwojowych.
Materiał przygotowano na podstawie:
