Przedstawiciele samorządów z Równego, Mariupola i Odessy przez dwa tygodnie uczyli się w Gdańsku, jak budować strategię regionu, przyciągać inwestorów, rozwijać usługi publiczne, kształcić fachowców i odbudowywać miasta. Ukraińscy goście przyjechali na Pomorze, aby zobaczyć, jak polskie miasta i regiony przygotowują inwestycje, wykorzystują fundusze europejskie, wspierają przedsiębiorców i organizują usługi publiczne.
Wszystko w ramach trwającego dwa tygodnie programu TIPS4UA – Training and Internship Programme Support for Ukrainian Municipalities.
TIPS4UA to inwestycja w ludzi
TIPS4UA to program Europejskiego Komitetu Regionów realizowany we współpracy z U-LEAD with Europe. Jego celem jest wzmacnianie kompetencji ukraińskich władz lokalnych i regionalnych w przygotowywaniu, finansowaniu i realizacji projektów odbudowy oraz rozwoju lokalnego. Program łączy szkolenia, staże i wizyty studyjne w europejskich samorządach. To ważne, ponieważ odbudowa Ukrainy będzie wymagała nie tylko ogromnych nakładów finansowych, ale również ludzi, którzy będą potrafili przygotować projekt, znaleźć źródło finansowania, przeprowadzić inwestycję i później nią zarządzać.
TIPS4UA inwestuje przede wszystkim w kompetencje i relacje. Najpierw strategia, a potem inwestycje.
Jednym z tematów, który szczególnie zainteresował ukraińskich gości, było budowanie strategii rozwoju regionu. Jako przykład przedstawiono doświadczenia województwa pomorskiego
i Strategię Rozwoju Województwa Pomorskiego 2030. Uczestnicy pytali, jak rozpoznać potencjały regionu, określić jego najważniejsze problemy, wybrać priorytety i co najważniejsze – przełożyć strategię na konkretne projekty. To szczególnie istotne dla Ukrainy, która będzie musiała jednocześnie odbudowywać zniszczoną infrastrukturę i projektować przyszłość swoich miast i regionów. Strategia nie może być dokumentem „na półkę”. Potrzebne są programy, projekty, źródła finansowania i instytucje odpowiedzialne za ich realizację. O tych zagadnieniach uczestnicy rozmawiali m.in. z przedstawicielami Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego: Adamem Mikołajczykiem, dyrektorem Departamentu Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego, Moniką Cholewczyńską-Dmitruk, kierującą Sekcją Programów Międzynarodowych, Sylwią Bryłą oraz Martyną Sawicką ekspertami ds. realizacji projektów międzynarodowych. Ukraińscy samorządowcy mogli zobaczyć, że za strategią stoją nie tylko dokumenty, ale przede wszystkim codzienna praca ludzi odpowiedzialnych za rozwój regionu, planowanie przestrzenne, programy i współpracę międzynarodową.
mat. własne
Od strategii do inwestora
Ważne były również spotkania w Agencji Rozwoju Pomorza i Invest in Pomerania. Ukraińscy goście poznali model regionalnego wsparcia inwestorów: od analiz potencjału gospodarczego i przygotowania oferty inwestycyjnej, przez kontakty z administracją i partnerami biznesowymi, po wsparcie inwestora po rozpoczęciu działalności. To cenna lekcja przed przyszłą odbudową Ukrainy. Miasta będą potrzebowały nie tylko inwestycji publicznych, ale również przedsiębiorców, nowych miejsc pracy, technologii i kapitału. Inwestorzy z kolei będą potrzebowali przygotowanych terenów, infrastruktury, sprawnej administracji i jasnych zasad działania. Pomorskie doświadczenia pokazują, jak można budować system, w którym samorząd i instytucje otoczenia biznesu wspólnie tworzą warunki dla rozwoju gospodarczego.
Bez fachowców odbudowa się nie uda
Przyszła odbudowa Ukrainy będzie wymagała również tysięcy osób z konkretnymi umiejętnościami. Dlatego ważnym elementem wizyty było spotkanie w Pomorskiej Izbie Rzemieślniczej Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Uczestnicy poznali rolę rzemiosła, małych i średnich przedsiębiorstw oraz praktycznej nauki zawodu. To doświadczenie może mieć dla Ukrainy szczególne znaczenie. Odbudowa będzie potrzebowała elektryków, hydraulików, murarzy, mechaników, stolarzy, instalatorów i przedstawicieli wielu innych zawodów. Jednocześnie spotkanie było okazją do wymiany doświadczeń m.in. z ukraińskimi regionami, gdzie zainteresowanie młodzieży konkretnymi zawodami jest wysokie, jak na przykład w obwodzie rówieńskim.
W programie znalazła się także wizyta w Szpitalu św. Wojciecha w Gdańsku. Uczestnicy poznali praktyczne aspekty funkcjonowania ochrony zdrowia i realizowane w placówce projekty. Dyskutowano o tym z ekspertami z departamentu zdrowia ą.in. Aleksandrą Galic, Magdaleną Gromadzką i Pawłem Kordelem. Wymiana doświadczeń działa w obie strony. Polska może dzielić się rozwiązaniami organizacyjnymi i inwestycyjnymi, a ukraińscy lekarze i samorządowcy mają doświadczenia związane z ochroną zdrowia w warunkach wojny, które mogą być cenne również dla polskich partnerów.
Rozwój regionu widać także w małych gminach
Wizyta w gminie Kartuzy była ważnym uzupełnieniem programu. Uczestnicy zobaczyli projekty realizowane z wykorzystaniem funduszy europejskich i mogli spojrzeć na rozwój z perspektywy mniejszej gminy. Pomorze to także mniejsze miasta i gminy, które realizują własne projekty. Dla Ukrainy będzie to szczególnie ważne. Odbudowa musi docierać również do mniejszych miejscowości i gmin.
mat. własne
Od mieszkania do energii
Program był znacznie szerszy. Uczestnicy poznawali gdańską politykę mieszkaniową, planowanie przestrzenne, inwestycje miejskie, współpracę z mieszkańcami, kulturę, gospodarkę wodną i kanalizacyjną, gospodarkę odpadami oraz energetykę.
Gości interesowały tematy związane z transformacją energetyczną ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju społeczności energetycznych, tzw. wysp energetycznych. Podczas spotkania z Łukaszem Dąbrowskim, Mirosławem Włas i Maciejem Zimakowskim z Departamentu Rozwoju Gospodarczego UMWP omówiono różne modele ich funkcjonowania oraz systemy zasilania infrastruktury krytycznej z wykorzystaniem bateryjnych systemów magazynowania energii. Przedstawiono również założenia przedsięwzięcia strategicznego Pomorski Archipelag Wysp Energetycznych.
Bardzo ciekawym punktem była wizyta w Instytucie Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk, gdzie uczestnicy mogli przekonać się, jak ważną rolę w lokalnych społecznościach energetycznych mogą odgrywać mała energetyka wodna oraz procesy fermentacyjne.
Najważniejsi są ludzie
Jednym z największych atutów programu byli jego prowadzący i gospodarze. Uczestnicy mogli spotkać nie tylko przedstawicieli urzędów, ale przede wszystkim praktyków – osoby, które na co dzień odpowiadają za rozwój miasta, inwestycje, przestrzeń, energetykę, mieszkalnictwo czy współpracę z mieszkańcami. To bezpośredni kontakt z ludźmi i możliwość zadawania konkretnych pytań sprawiły, że wizyta miała charakter praktycznej wymiany doświadczeń, a nie tylko prezentacji.
Ale czego Polska może nauczyć się od Ukrainy?
Ukraińskie samorządy działają dziś w warunkach ogromnej niepewności. Muszą podejmować decyzje szybko, reagować na kryzysy i jednocześnie myśleć o przyszłości. Ta perspektywa również jest cenna dla polskich samorządów. Dlatego TIPS4UA nie jest lekcją udzielaną jednej stronie przez drugą. To wymiana doświadczeń.
Przyszłe projekty często zaczynają się od prostego zdania: „Widzieliśmy takie rozwiązanie
w Gdańsku. Porozmawiajmy o tym.” Nie wiadomo jeszcze, które z pomysłów poznanych podczas programu zostaną wykorzystane w Ukrainie. Można jednak powiedzieć, że TIPS4UA tworzy warunki, aby takie pomysły powstawały i aby z czasem przeradzały się w kolejne projekty, partnerstwa i współpracę. Dla Ukrainy to inwestycja w kompetencje potrzebne do budowania przyszłości. Dla Pomorza – szansa na budowanie relacji z przyszłymi partnerami.
