Zorganizowanie wydarzenia w Gdańsku w Europejskim Centrum Solidarności miało charakter symboliczny. Gdańsk miasto wolności, solidarności jako symbol odwagi oraz miejsce, gdzie „zaczyna się Europa” – tak wspólne dziedzictwo wybrzmiało podczas powitań w Europejskim Centrum Solidarności.

Kongres zgromadził przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego, nauki, polityki, samorządów, gospodarki, kultury oraz młodego pokolenia z Polski i Niemiec.

Innowacją w tym roku było włączenie młodych ludzi – studentów germanistyki z obu krajów, którzy w ramach Forum Młodych 2050 obradowali nt. oczekiwań młodzieży.

Spotkanie odbyło się w szczególnym roku: 50-lecia partnerstwa Gdańska i Bremy oraz 35. rocznicy podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy między Polską a Niemcami.

Była to okazja do uczczenia wieloletniej przyjaźni Gdańska i Bremy (było to pierwsze porozumienie miast pomiędzy Polską Rzeczpospolitą Ludową i Republiką Federalną Niemiec), a przede wszystkim do podziękowania i złożenia gratulacji wszystkim Towarzystwom Polska-Niemcy i Niemcy-Polska za ich wieloletnią pracę na rzecz porozumienia między społeczeństwami. To zaangażowanie konkretnych ludzi, ich pasja i gotowość do budowania relacji ponad granicami stanowią fundament polsko-niemieckiego partnerstwa.

Uczestnicy kongresu podczas warsztatów i debat podejmowali aktualne tematy związane z wyzwaniami jakie stoją przed Polską i Niemcami.

Europa znajduje się dziś w punkcie zwrotnym. Wojna, bezpieczeństwo, konkurencyjność gospodarki, odporność demokracji, pamięć historyczna i przyszłość współpracy międzynarodowej wymagają nowych odpowiedzi na pytania:

Jakiej współpracy potrzebuje dziś Europa?

Jaką rolę mogą odegrać Polska i Niemcy?

Jak przekuć doświadczenie partnerstwa w konkretne działania?

W programie Kongresu znalazły się m.in.: panel otwarcia poświęcony przyszłości partnerstwa polsko-niemieckiego, debaty o bezpieczeństwie Europy i regionu Morza Bałtyckiego, rozmowy o gospodarce, konkurencyjności i innowacjach, dyskusje o historii, demokracji i Europie Środkowej, Forum Młodych „Europa 2050”, panel poświęcony nauce i współpracy akademickiej, pokaz filmu i dyskusja po projekcji „Pomiędzy słowami” (reż. Urszula Antoniak) oraz Polsko-Niemiecki Bal.

W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele dyplomacji i władz w tym m.in.:

Jan Tombiński – Ambasador RP w Berlinie, Miguel Berger – Ambasador Niemiec w Polsce, Henryka Mościcka – Dendys (przekaz online)– szefowa służby zagranicznej i dyrektor Generalna Ministerstwa Spraw Zagranicznych a jednocześnie Przewodnicząca rady ds. współpracy z RFN, Karl Matthias Klause – Konsul RFN w Gdańsku, Emil Rojek – Wicewojewoda Pomorskie, Leszek Bonna – Wicemarszałek Województwa Pomorskiego, Monika Chabior – Wiceprezydent Gdańska, Magdalena Mistat – dyrektor ECS oraz przedstawiciele Zarządu Fundacji Współpracy Polsko – Niemieckiej m.in. była Konsul Niemiec w Gdańsku – Cornelia Pieper. Reprezentowany był również Senat Bremy i Kancelarii Senatu Bremy.

grupa osób stojących na scenie

mat. własne

Nagrody i wyróżnienia

Podczas kongresu wyróżniono instytucje i działania na rzecz polsko – niemieckiej współpracy w ramach Nagrody Dialogu.

Dwujęzyczny magazyn DIALOG jest wydawany od 1987 r. przez Federalny Związek Towarzystw Niemiecko-Polskich. DIALOG chce wnieść swój wkład do niemiecko-polskiej wymiany informacji i poglądów. DIALOG nie jest przy tym rzecznikiem żadnej ze stron, lecz chce pomagać w wypełnianiu deficytu informacji i demontowaniu stereotypów. Najważniejsze kryteria, którymi kierują się wydawca i redakcja, to ponadpartyjność, niezależność, szczerość.

Nagroda DIALOGU przyznawana jest corocznie od 2005 roku. Nagrodą tą wyróżniane są osoby, instytucje, inicjatywy, projekty medialne oraz redakcje, które szczególnie angażują się w dialog międzynarodowy i międzykulturowy w Europie oraz działają na rzecz pogłębiania stosunków niemiecko-polskich. Nagroda DIALOGU składa się z dzieła sztuki autorstwa mieszkającej w Berlinie polskiej artystki Lidii Karbowskiej oraz dyplomu.

Wśród laureatów nagrody znaleźli się: Tygodnik Powszechny, Ośrodek „Pogranicze” z Sejn, Polsko-Niemiecka Wymiana Młodzieży, komik i aktor Steffen Möller, Instytut Historii Stosowanej z Uniwersytetu Europejskiego Viadrina we Frankfurcie nad Odrą, pisarz Artur Becker, były prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Wałęsa, pisarka Zofia Posmysz oraz redakcja czasopisma OSTEUROPA, Adam Bodnar, były Ambasador RP w Niemczech Marek Prawda.

Tegorocznym laureatem Nagrody Dialogu została inicjatywa COSMO po polsku.

COSMO po polsku to codzienna audycja radiowa oraz podcast adresowany do Polaków mieszkających w Niemczech, nadający od 1994 roku (przez ponad 30 lat).

Program tworzy zespół dziennikarzy, w skład którego wchodzą m.in. Tomasz Kycia, Monika Sędzierska, Adam Gusowski oraz Jacek Tyblewski (koordynator redakcji
w Berlinie).

Audycja porusza aktualne wydarzenia polityczne i społeczne w Niemczech oraz
w Polsce, kwestie tożsamościowe, relacje polsko-niemieckie, rynek pracy, kulturę,
a także problemy m.in. mniejszości czy osób bezdomnych.

Na uroczystości Miasto Gdańsk uhonorowało również zasłużonych działaczy z polsko – niemieckich Towarzystwa w Gdańsku i Bremie.

Medale Miasta Gdańska otrzymali:

  • Uwe Metschke (Towarzystwo Polsko-Niemieckie z Bremy)
  • Jadwiga Golian (Towarzystwo z Gdańska)
  • Anna i Artur Labudowie (za stworzenie biblioteki polsko-niemieckiej)

Gospodarka, inwestycje i rozwój Pomorza

Jednym z ciekawszych paneli był panel związany ze współpracą gospodarczą: „Partnerzy i konkurenci: Czy Polska i Niemcy mogą wzmacniać konkurencyjność Europy?”, poprowadzony przez Joannę Stolarek – dyrektor Strategii, Komunikacji i Public Affairs w AHK Polska.

W panelu wziął udział Wicemarszałek Leszek Bonna, Konsul Generalny Niemiec
w Gdańsku, prof. Juergen Wandel – profesor ekonomii w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie oraz Dr hab. Sebastian Płóciennik, dyrektor Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej i profesor ekonomii w Instytucie Ekonomii Akademii Finansów i Biznesu Vistula w Warszawie.

Marszałek Bonna zaprezentował potencjał Pomorza jako ważnego centrum logistycznego Europy oraz jak region zamierza wykorzystać swój potencjał, wykorzystując nowe kompetencje przemysłowe, technologiczne i innowacyjne wokół infrastruktury transportowej i logistycznej na Pomorzu.

Nawiązał też do zmieniającego się modelu współpracy z Niemcami:

„W relacjach z niemieckimi partnerami zależy nam na wspólnym projektowaniu, produkcji i rozwijaniu usług, a także zdobywaniu rynków poza Europą. Chcemy, żeby pomorskie firmy były partnerami w tworzeniu rozwiązań i uczestniczyły w korzyściach z ich sprzedaży.”

Konsul Klause podkreślił, że Niemcy powinny dostrzec rozwój gospodarczy Pomorza i przesunąć swoje inwestycje na Północ Polski. Polskie przedsiębiorstwa coraz śmielej inwestują w Niemczech, przejmując m.in. upadające zakłady – np. Pesa przejęła fabrykę pociągów w Lipsku w maju 2025 roku przejęła niemieckiego producenta słodyczy Gubor Schokoladen.

Dr. Sebastian Płóciennik wyraził opinię, że nie należy lekceważyć Niemiec jako 4. największej gospodarki świata/czołowej gospodarki Europy mimo obecnej ich stagnacji.

Konsul Klause i prof. Wandel wskazali na nadmierną biurokrację i przeregulowania w UE. Zwrócono też uwagę na ucieczkę europejskich startupów do USA i Wielkiej Brytanii z powodu braku kapitału. Wskazano na potrzebę utworzenia Unii Rynków Kapitałowych.

Bezpieczeństwo i polityka europejska

Temat bezpieczeństwa i polityki europejskiej poruszony został w debacie Ambasadorów.

Rozmówcy byli zgodnie, że Polska i Niemcy wspólnie wspierają Ukrainę oraz bezpieczeństwo Europy. W czerwcu br. podpisano nową umowę o bezpieczeństwie pomiędzy Polską i Niemcami. 69% mieszkańców obu krajów uważa je za kluczową wartość relacji.

Obecność niemieckich żołnierzy w Polsce jest istotna dla naszego bezpieczeństwa. Po wejściu Szwecji i Finlandii do NATO Morze Bałtyckie stało się wewnętrznym morzem Sojuszu, co zmienia jego geopolityczną i przemysłową rolę.

Ambasador Tombiński zaznaczył, że mimo 27 lat w NATO wciąż nie opanowaliśmy „mowy sojusznika”, a pokolenie wnuków ma bardziej negatywny obraz historii. Kontrole graniczne uznano za duży problem wymagający wcześniejszych konsultacji między krajami. Ambasador Berger wskazał ich zwalczanie jako cel na kolejny rok.

Posiedzenie kongresu stwarzało okazję nie tylko do podsumowania dotychczasowych osiągnięć, lecz także do poszukiwania nowych perspektyw, tematów i projektów, które zainteresują kolejne pokolenia. Zmieniający się świat stawia przed nami nowe wyzwania – od przyszłości demokracji po dezinformację i sztuczną inteligencję – ale otwiera również nowe możliwości współpracy. Kolejny kongres odbędzie się w 2027 roku w Bochum.